فیلم It follows
It follows یادداشتی بر
فیلم (تعقیب میکند) دومین فیلم بلند دیوید رابرت میچل است، فیلم متعلق به ژانر وحشت ماوراءالطبیعه بوده و به داستان دختری میپردازد که نفرینی از طریق رابطهی جنسی به او منتقلشده و تحت تعقیب موجوداتی قرار میگیرد که قصد کشتن او را دارند.
فیلم آغازی رازآلود و شوکآور دارد و بهخوبی ایجاد تعلیقی میکند که در تمام طول اثر بر فضای فیلم حاکم بوده و تماشاگر به انتظار دیدن سرانجام آن مینشیند، تعقیب میکند جزو آن دسته از آثار ژانر وحشت است که ترس را با تعلیق القا میکند نه با صحنههای جنونآمیز، فیلم های ژانر وحشت ماوراءالطبیعه اصولاً بر مبنای حضور یک بیگانه بهعنوان عامل ترس شکل میگیرند و این عامل بیگانه در اکثر آثار قابل رویت و وحشتآفرین برای همگان است و همین مسئله باعث میشود که عامل وحشتآفرین تمامی شخصیت های اصلی فیلم را درگیر و در معرض تهاجم قرار دهد درحالیکه در فیلم (تعقیب میکند) این عامل وحشتآفرین تنها برای مبتلایان به نفرین قابلدیدن بوده و فرد تحت تهاجم مجبور است از یک سو دیوانه نبودن خود را ثابت کند و از سوی دیگر خویش را نجات دهد مانند آنچه در سری فیلم های سرنوشت نهایی و یا چشم اتفاق میافتد هرچند که در آنجا قربانی یعنی (شخصیت دارای بینش) خود تا حدی از خطر مصون است و روایت فیلم بر پایهی منجی گری او رخ میدهد و وحشت در گرو ناموفق بودن وی در نجات اطرافیانش است درحالیکه در این فیلم قربانی راهی به جز فرار ندارد.
(تعقیب میکند) هرچند که در ژانر وحشت ماوراءالطبیعه قرار دارد اما در آن خبری
از عامل بیگانهی عجیب به شکل مرسوم و رایج آن نیست بدین معنا که آنچه به دنبال
کشتن قربانی است نه موجودی فرا واقع که نوعی تصویر دگرگونه از کسانی هست که او میشناسد
و همین مسئله در کنار سایر نشانههای فیلم باعث میشود (تعقیب میکند) چیزی فراتر
از یک فیلم ماوراءالطبیعه باشد و نوعی نگاه روانکاوانه در زیر متن خود مستتر دارد،
در ادامه به گرهگشایی برخی از این نشانههای میپردازیم.
نخستین نشانهی فیلم انتخاب شخصیت های تشکیلدهندهی داستان است، در تعقیبکننده ما با جمعیتی نوجوان طرف هستیم که در آستانهی بلوغ و کشف جذابیت های این تغییر هستند و در خود نوعی نیروی اقتدارگریزی نهفته دارند، در طول فیلم ما هیچگاه شاهد حضور والدین و یا شخصیت های بزرگسال نیستیم بهگونهای که به نظر میآید شخصیت های بهاصطلاح تینیجر فیلم در ناکجاآبادی بدون نظارت رهاشدهاند و میتوانند به دلخواه خود روش زندگی اشان را پیدا کنند هرچند که این مسئله از دیدگاه فیلمساز مذموم نیست چرا که در سکانس آغازین فیلم که پدر دختر حضور دارد میبینیم دختر تسلیم و کشته میشود درحالیکه هیو و دوستانش بدون حضور والدین یا فرد بزرگسالی موفق میشوند عامل بیگانه را کنترل و دفع کنند، این مسئله را به گونهای شاید بتوان نمایش گسست ارتباطی و عدم درک جامعهی بزرگسال از نوجوانان در حال بلوغ دانست، دومین نشانهی فیلم بحث شیوهی انتقال نفرین از یک فرد به فرد دیگر است، جی نفرین را از طریق رابطهی جنسی به هیو منتقل میکند درحالیکه شیوهی انتقال نفرین در فیلم های این ژانر از طریق گاز گرفتن (گرگینه، دراکولا، زامبی)، پیوند اعضا (چشم)، تغییر در نطفه (طالع نحس و بچه رزماری) صورت میگیرد درحالیکه در (تعقیب میکند) شیوهی انتقال شیوهای است که در واقعیت راهی برای سرایت بیماری های مقاربتی مانند ایدز و سفلیس هست و نکتهی جالب اینجاست که این نفرین همانند یک بیماری تنها برای خود فرد مبتلا قابلدرک است نه دیگران، سومین نشانه را میتوان در شیوهی نمایش نفرین مشاهده کرد، هیو و سایر افراد مبتلا، نفرین را به شکل اشخاصی میبینند که با آنان پیوند دارند و نمود جسمانی نفرین تلاش میکند از این طریق اعتماد قربانی خود را جلب کرده و او را نابود سازد که این را میتوان به گونهای تجسمی روانشناختی از نظام سلطه طلبانه دانست که به این شکل در فیلم نمود پیدا کرده است،چهارمین نشانه مربوط به گرگ است که بیاعتنا و نا باور به اتفاقات بوده و به راحتی حاضر میشود نفرین را که در نظرش واقعیت ندارد در اختیار بگیرد و همین بیاعتنایی سبب مرگش میشود هرچند که نوع مرگ وی بسیار جالب است چراکه در طول فیلم متوجه میشویم گرگ به شدت تحت کنترل مادرش بوده و نفرین به شکل مادرش هم به وی حمله برده و از طریق رابطهی جنسی که یک تابو است (رابطهی جنسی محارم) گرگ را میکشد، پنجمین نشانه مربوط به رویارویی هیو با نفرین است، وی زمانی متوجه میشود که نمیتواند برای همیشه از تعقیبکنندههایش فرار کند و انتقال نفرین به دیگران نیز راهحلی قطعی برای وی به حساب نمیآید پس تصمیم به اعتماد به پائول میگیرد پسری که او را دوست دارد و حاضر است برایش فداکاری کند همین اعتماد و همکاری که در بطن خود رابطهای عاشقانه دارد باعث میشود نفرین کنترل و متوقف شود.
در کنار همهی این نشانهها استفادهی نمادین از برخی ابزارها در صحنه مانند پوستر اسکریمینگ راک بر روی دیوار، شیوهی پوشش دختران، مجلههای پورنو و ... که همگی نمادهایی از بلوغ و اقتدارگریزی هستند نیز تأثیرگذار و مهم میباشد.
(تعقیب میکند) همانند فیلم احضار روح به خوبی توانسته است با استفاده از عنصر تعلیق وحشت بیافریند، در طول فیلم به جز چند صحنهی محدود تعقیب که آن هم بدون خشونت مرسوم ژانر وحشت است دیگر تلاشی برای ترسناک شدن فیلم از طریق خلق صحنههای اینچنینی به چشم نمیآید، در عوض کارگردان با استفاده از تعلیق که تا حد بسیاری زیادی شکل گرفتن آن را مدیون سکانس آغازینش است دائما تماشاگر را در هول رخ دادن آنچه در ابتدا دیده است قرار میدهد.
یکی دیگر از عناصر جذاب فیلم موسیقی آن است که در بیشتر صحنهها به شکلی ریورب و دیس تورت شده به گوش میرسد چنین شیوهی استفاده از صدا را میتوان در فیلم صدای سپید نیز دید هرچند که آن در فیلم مبنای ساختار پدیدهی صدای الکترونیکی است و در (تعقیب میکند) چنین اشارهی واضحی وجود ندارد اما پیرنگی از آن را میتوان در اینجا نیز دید.
تعقیب میکند نخست فیلمی است در ژانر وحشت ماوراءالطبیعه که با ساختاری قدرتمند مخاطبش را با خود همراه میکند اما در زیر متن خود دارای مفاهیم روانشناسانهی غیرقابلانکاری است که باعث میشود اثر ارزشی بیش از یک فیلم ترسناک داشته باشد.
- ۹۴/۰۴/۲۴